Қоян шаруашылығы — мал шаруашылығының перспективалы салаларының бірі. Қояндар жоғары өсімталдығымен және ерте жетілуімен ерекшеленеді: бір аналық қояннан жылына 5–6 рет төл, 30-дан астам көжек және тірілей салмақта шамамен 60–70 кг қоян етін алуға болады.
Әлемдегі қоян шаруашылығы
Қоян шаруашылығы көптеген елдерде дамып келеді: бұл жануар ақуызының тапшылығымен, ал дамыған елдерде тамақтануды әртараптандыру ниетімен байланысты. 2013 жылғы деректер бойынша, әлемде 1-ден 3 млн тоннаға дейін қоян еті өндірілген. Өндірістің көшбасшылары Қытай, Италия, Испания, Франция және Украина болды: Қытайда жыл сайын сою салмағында 315–409 мың тонна қоян еті өндірілсе, Италияда — 221–300 мың, Франция мен Украинада — шамамен 150 мың, Испанияда — 135–137 мың тонна. Одан кейін Чехия (38,5 мың тонна), Германия (34,0), Венгрия (12,7), Ресей (7,0) және Болгария (5,0) тұрды.
Қоян етінің жетекші экспорттаушылары Қытай, Бельгия, Польша, Венгрия және Испания, ал негізгі импорттаушылары Италия, Бельгия, Франция, Ұлыбритания және Швейцария болды. Италияда жан басына шаққанда жылына шамамен 6 кг, Францияда — шамамен 3 кг қоян еті тұтынылды. Қоян шаруашылығы ет ресурстарының елеулі қосымша көзі болып табылады.
Даму бағыттары
Саланың негізгі даму бағыты — техникалық қайта жарақтандыру және өнеркәсіптік өндіріске көшу. Бұл қояндарды ұстау технологиясына, механикаландыру мен автоматтандыруға арналған жабдыққа, ірі қоян фермалары мен кешендері жобаланатын ғимараттар мен құрылыстардың конструкцияларына жаңа талаптар қояды.
Соңғы жылдары қоян шаруашылығының экономикалық тартымдылығы салаға жаңа жақтастарды тартып отыр. Алайда қояндар бұрыннан өсіріліп келе жатқан көптеген шаруашылықтарда технология іс жүзінде өзгерген жоқ. Қояндарды микроклиматы реттелетін үй-жайларда ұстау, көп еңбекті қажет ететін процестерді автоматтандыру және толық рационды түйіршіктелген жеммен азықтандыру өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және өнімділікті арттыруға көмектеседі.
