Төлдің сақталуы — қоян шаруашылығының табысы тәуелді басты көрсеткіш. Шығындардың көбі өмірдің алғашқы апталарында болады, олардың көбінің алдын дайындық арқылы алуға болады. Төмендегі мерзімдер — әдеттегі мерзімдер; әртүрлі тұқымдар мен аналық қояндарда олар сәл өзгеше болады.
Шағылыстыру және буаздық
- Аналық қоянды еркек қоянның жанына апарады, керісінше емес: өз аумағында аналық агрессивті болуы мүмкін.
- Буаздық орта есеппен 30–31 күнге созылады (әдетте 28-ден 33 күнге дейін).
- Шағылыстырудан 10–14 күн өткен соң буаздықты ішін сипалап тексеруге болады. Мұны абайлап жасаңыз немесе тәжірибелі қоян өсірушіден көрсетіп беруін сұраңыз.
- Шағылыстыру күндерін жазып отырыңыз: журналсыз төлдеуді байқамай қалу оңай.
Төлдеуге дайындық (3–5 күн бұрын)
- Аналық бөлікті орнатыңыз немесе тазалаңыз және оған таза жұмсақ шөп немесе сабан салыңыз.
- Аналық қоян ұя сала бастайды және түбітін жұлады — бұл қалыпты жағдай.
- Су үнемі болуы керек: төлдеу алдында және одан кейін судың жетіспеуі — төлге байланысты мәселелердің жиі себебі.
- Шуды, өткір иістерді және бөгде адамдардың артық келуін болдырмаңыз.
Көжектердің апталар бойынша дамуы
| Жасы | Не болады | Не істеу керек |
|---|---|---|
| 0–1 күн | Көжектер жүнсіз және соқыр болып туады, әдетте бір төлде 6–10. | Ұяны абайлап тексеріп, өлгендерін алып тастаңыз. Бөтен иіс қалдырмау үшін алдымен қолыңызды төсенішке ысқылаңыз. |
| 1-апта | Жүн өседі, көжектер тек ұйықтап, еміп жатады. | Барлығының тоқ екенін бақылаңыз: тоқ көжектердің іші томпақ болады. Ұяны жылы ұстаңыз. |
| 2-апта | Көздері ашылады (шамамен 10–12-күні). | Қажеттілік болмаса, ұяны қозғамаңыз. |
| 3-апта | Көжектер ұядан шығып, енесінің азығын татып көреді. | Олар жете алатын жерге сапалы шөп пен азық салыңыз. |
| 4–6-апта | Өз бетінше қоректенуге көшу. | Жаңа азықтарды біртіндеп енгізіңіз. Бұл ішек үшін ең қауіпті кезең. |
| Бөліп алу | Классикалық ұстауда — 30–45 күнде. Біздің әдістеме бойынша төл енесімен әлдеқайда ұзақ қалады. | Азық пен жағдайды күрт өзгертпей, топтап бөліп алыңыз. |
Жиі кездесетін қателер
- Су жоқ немесе су қатып қалған. Сусыз қалған аналық қоян төлін өлтіріп алуы мүмкін.
- Ұя суық немесе дымқыл. Алғашқы екі аптада көжектер жылуды өздері сақтай алмайды.
- Бөліп алу кезінде азықты күрт ауыстыру. Төлдің ішегінің бұзылуына әкеледі.
- Жиі мазалау. Артық тексерулер мен бөгде адамдар аналық қоянды мазасыздандырады.
- Жазба жоқ. Журналсыз қай аналық қоянның жақсы ене екенін, ал қайсысын іріктеп шығарған дұрыс екенін түсіну қиын.
Көжектер өлсе, аналық қоян емізуден бас тартса немесе ауру белгілері байқалса, ветеринар дәрігерге жүгініңіз. Профилактика туралы — «Қоян ауруларының профилактикасы» мақаласында.
